Roman Karpaš a kolektiv, Jizerské hory. O mapách, kameni a vodé, Liberec 2009.
Na czeskim na rynku księgarskim ukazała się niezwykła książka, a właściwie dzieło, jakiego jeszcze nie było, a zatytułowane "Jizerské hory. O mapách, kameni a vodé". Jest to pierwsza część monografii poświęconej Górom Izerskim, która zamierzona jako wydawnictwo, będzie składać się z trzech tomów. Pomysłodawcą, autorem przedsięwzięcia i wydawcą jest znany liberecki grafik Roman Karpaš. Od lat zakochany w Górach Izerskich postanowił swojej pasji nadać doprawdy niezwykły, monumentalny wręcz wymiar.
Prace nad czeską monografią Gór Izerskich trwały ponad pięć lat. Wydawca pierwszy tom dzieła, które liczy prawie sześćset stron i tysiąc ilustracji (!) poświęcił dawnej kartografii, granicom państwowo-administracyjnym, szeroko pojętej geologii, meteorologii i hydrografii Gór Izerskich. Autorami poszczególnych rozdziałów są najwybitniejsi znawcy i badacze Gór Izerskich. Ze swej strony redakcja dołożyła starań, aby praca została napisana językiem w miarę przystępnym, wolnym od naukowego "zadęcia". Na podkreślenie zasługuje fakt zaproszenia do współpracy autorów ze strony polskiej: Hanny Gaczyńskiej - Piwowarskiej z Jawora, dr hab. Cezarego Kabały z Wrocławia, Ivo Łaborewicza z Jeleniej Góry, Mariana Marca z Brzegu, Andrzeja Paczosa i Tomasza Prylla z Jeleniej Góry, Janusza Skowrońskiego z Lubania i dra Przemysława Wiatera ze Szklarskiej Poręby, który ponadto całość prac dotyczących śląskiej strony Izerów koordynował.
Monografia "Jizerské hory" jest bogato ilustrowana, zarówno dawną ikonografią, której Roman Karpaš jest znanym kolekcjonerem, jak również współczesnymi zdjęciami i ilustracjami. Lista fotografików, których prace zostały wykorzystane dla zilustrowania książki jest doprawdy długa i zawiera wiele znakomitych nazwisk. Z ciekawostek dla miłośników gór Izerskich, które ta monografia zawiera, przytoczyć choćby można odnalezienie przez Romana Karpaša w Údolí Nadeje nad Izerą (dawna nazwa Hoffnungsthal, Zieleniec 1945-1958) drugiego, identycznego z wysadzonym prawdopodobnie w latach osiemdziesiątych koło Orla mostka, który jest najstarszą taką żelbetową budowlą w Czechach.
Prezentacja monografii "Jizerské hory" odbyła się 2 grudnia 2009 r. w Libercu-Lidovych Sadách, w po brzegi wypełnionej sali libereckiego Centrum Kultury. Wzięła w niej udział delegacja Szklarskiej Poręby z burmistrzem Arkadiuszem Wichniakiem i radnymi miasta. Książkę można nabyć w czeskich księgarniach, bądź bezpośrednio u autora pod adresem internetowym : karpas@volny.cz czy na stronie wydawnictwa: www.nakladatelstvirk.cz Pozostaje mieć nadzieję, że ta doprawdy wyjątkowa i jakże potrzebna monografia również i naszych gór zostanie przetłumaczona na język polski.
