Architektura romańska jest architekturą wczesnego średniowiecza, a narodziła się na bazie sztuki wczesnochrześcijańskiej. Jej charakterystyczne cechy to gruby masywny mur utrzymujący ciężar sklepienia, najczęściej z ciosów kamiennych, a rzadko z cegły. Kościoły romańskie przykryte były najczęściej stropem, bądź sklepieniem kolebkowo-krzyżowym, a w fazie schyłkowej krzyżowo-żebrowe. Zwykle budowle kościelne stawiano na planie krzyża, w układzie bazylikowym. Często pojawiają się empory i małe otwory okienne. Architektura romańska w Polsce kształtowała się pod wpływami niemieckimi i czeskimi.
Portal romański, jest artystyczną oprawą otworu wejściowego, charakterystyczny łuk półkolisty. Elementami portalu są kolumienki i półkolumienki, archiwolta, rozglifienie, tympanon. Często jest bogato dekorowany rzeźbiarsko. Archiwolta jest to łuk wieńczący portal, często powtarza się kilkakrotnie, coraz mniejszy, odpowiadając uskokom ościeży i tworząc rozglifienie portalu. W stylu romańskim najczęściej miały postać walka i bywały pokryte ornamentem albo płaskorzeźbą.
„Wiele miejsca w rzeźbie romańskiej zajmowały stwory fantastyczne, bajkowy świat zwierząt, często pochodzenia wschodniego. Związana z architekturą rzeźba ornamentacyjna miała miejsce uprzywilejowane, zdobiła portale kościołów i opactw, jak również kapitele kolumn tych budowli. Rzeźba dostosowuje się - jak na to wskazał H. Focillon - do "prawa ramy", formy rzeźbione podporządkowane są architekturze, a postacie ludzkie czy zwierzęce rozciągają się, tłoczą i zniekształcają, byle pozostać w wyznaczonej ramie i jak najściślej do niej przylegać. Rzeźby portali zalicza się do najlepszych romańskich realizacji dekoracyjnych”.
