Karkonosze Karkonosze i Sudety
Dolny Śląsk
Karkonosze - artykuły » Golebiewski Karpacz opi...
» Kryształy z duszą
» Powojenne losy dawnego ...
» Droga Sudecka i Zakret ...
» Młyn św. Łukasza
» Kopalnia kwarcu Stanisl...
» Kosciol parafialny oo f...
» Spotkanie rowerzystow z...
» Bezwzględna zima
» Zamek Lenno 2010
» Mapa i kompas
» Linia przez Szklarska P...
» Gustaw Heinrich – pra...
» Rozne kije rozne dyscyp...
» Gory Sokole i Rudawy Ja...
» Pamiatkowy kamien w Szk...
» Uważaj na burze!
» Chojnik
» Szlak Waloński
» Izery radonowa woda zdr...

Forum karkonoskie » Najpiekniejsze zakatki ...
» Schronisko Odrodzenie
» Szlaki piesze
» w sprawie wyciagu na sz...
» Poruszanie sie po Karko...
» Tesknie za Karkonoszami
» wybiera sie ktos w kark...
» Ciekawe spotkania
» Sklep Firmowy HiMountai...
» DUCHY,STRACHY ITP.
» ktos chetny na krotki w...
» Poszukuje literatury Wi...
» Wydawnictwa Karkonosze
» Opowiadania o Karkonosz...
» Mapa szlaki kilometraz
» Oznakowanie szlaków
» Kozie Grzbiety - szlak
» oszpecanie Karkonoszy
» WIELKIE WĘDROWANIE
» Wiosna 2011

Uzdrowiska sudeckie
Styl turystyki sudeckiej wiek XX

Historia turystyki w Sudetach

Szczeliniec Wielki

Cieplice

W 1625 hetman Stanisław Koniecpolski goił tu swoje rany po cecorskiej potrzebie. W 1677 podróżuje po Europie podkanclerzy litewski Michał Kazimierz Radziwiłł i z licznym orszakiem też odwiedza Cieplice. Towarzyszy mu m. in. stolnik żmudzki Teodor Bilewicz – zdobywa on konno Śnieżkę i pozostawia opis swoich wrażeń z wycieczki w Karkonosze. W 1687 zajeżdża na kurację królowa Polski Maria Kazimiera Sobieska – Marysieńka, w towarzystwie ojca, 2 synów i córki z wielkim orszakiem. Jej syn Jakub Sobieski bywał tu jeszcze w 1691 i 1702. Byli też w Cieplicach Hugo Kołłątaj (1792 i 1808), Józef Wybicki (1802), Izabela Czartoryska (1816), Wojciech Bogusławski, Wincenty Pol (pierwszy polski badacz naukowy Sudetów), Kornel Ujejski, Zygmunt Bogusz Stęczyński (autor 2 poematów: Śląsk i Sudety), Fryderyk Skarbek (właściciel Żelazowej Woli i ojciec chrzestny Fryderyka Chopina) oraz być może Juliusz Słowacki.

Szczawno

Znani Polacy kurujący się tutaj to: Benedykt Józef Łączyński (generał wojsk polskich, brat Marii z Łączyńskich-Walewskiej – „polskiej żony” Napoleona, zmarł w Szczawnie, piękny nagrobek przy kościele św. Anny w Szczawienku), Antoni Radziwiłł (1830), Zygmunt Krasiński (1838), Z. B.Stęczyński (1845), Teofil Lenartowicz (1850), Karol Lipiński (1855). Henryk Wieniawski (dwukrotnie w 1855 i 1857) miał tu bardzo udane koncerty, dziś upamiętniają to coroczne festiwale jego muzyki. Inni znani to Jan Mikulicz Radecki (w roku 1895, wybitny chirurg, prof. we Wrocławiu, Krakowie i Królewcu, pochowany na cmentarzu w Świebodzicach), Ludwik Zamenhof (1901 i 1903, lekarz, twórca języka esperanto). W 2 poł. XIX w. przyjeżdżają tu chętnie Żydzi z Warszawy, Łodzi i Mazowsza.

Duszniki

17 VIII 1669 zatrzymał się tu na jeden nocleg król Polski Jan Kazimierz, skosztował ponoć tutejsze wody i znalazł ich skutek orzeźwiającym i błogim. W 1818 kurował się tu Józef Elsner – nauczyciel muzyki młodego F. Chopina. Za jego to namową w 1826 przyjeżdża tu 16-letni Fryderyk Chopin, wraz z 2 siostrami i matką. Przebywali od 3 VIII do 11 IX. Tu odbyły się przynajmniej dwa jego pierwsze znane publiczne koncerty w jakichś celach charytatywnych (mówi o tym legenda o Libuszy – młodzieńczej miłości F. Chopina). Dziś pamiątką po jego pobycie są dwa pomniki, tzw. dworek – sala koncertowa i coroszne festiwale pianistyczne. W 1851 był w Dusznikach Z. B.Stęczyński, w 1907 Ludwik Zamenhof.

Kudowa

Po 1. wojnie światowej stała się ulubionym uzdrowiskiem dla polskich Żydów, zwłaszcza z austriackiej Galicji. Modny staje się tu pensjonat i restauracja „Austria”, której właścicielem jest Filip Pollak (rodzina pochodząca z Polski), działają też inne koszerne restauracje.

Lądek-Zdrój

Od ok. 1820 rodzina Radziwiłłów posiadała tu Hotel de Pologne (ul. Orla 2). W 1826 był w Lądku F. Skarbek a w 1842 Oskar Kolberg. Od 1876 przez 27 lat działał w Lądku polski lekarz, Wielkopolanin Aleksander Ostrowicz (1838-1903). Przez 2-3 lata był ordynatorem sanatorium. To najbardziej znany polski lekarz w sudeckich uzdrowiskach. Jego asystentką była Maria Sierpińska – koleżanka Stefanii Sempołowskiej. Przyjechała ona do Lądka ok. 1891, w 1912 kupiła pensjonat Wzgórze Jerzego (dziś szpital uzdrowiskowy Ina ul. Leśna 1), gdzie potem zatrzymywali się Polacy. Ten dom zabrali jej naziści w 1935. M. Sierpińska nauczała tajnie języka polskiego, zmarła w Lądku w 1950 w samotności i ubóstwie.

Pierwsze polskie opisy uzdrowisk sudeckich

Najstarszym opisem uzdrowiska dolnośląskiego w języku polskim jest opis wód leczniczych Cieplic wydany w 1752, a napisany przez lekarza nadwornego dwóch ostatnich polskich królów: Ernesta Jeremiasza Neifelda. W 1821 ukazały się Wody mineralne szląskie i hrabstwa glackiego. Była to tłumaczona z niemieckiego przez Aleksandra Kuszańskiego praca dra K. F. Moscha – także przewodnik po okolicznych atrakcjach. Ok. 1830 Karol Mattis, właściciel drukarni w Kowarach napisał Olbrzymie góry z widokami nayznakomitszemi ., co natychmiast przetłumaczono też na język polski. W roku 1850 warszawska Żydówka, Rozalia Saulsonowa wydaje książkę Warmbrunn i okolice jego w 38 obrazach zebranych, w 12 wycieczkach przez Pielgrzymkę w Sudety. To dopiero pierwszy z dzisiejszego punktu widzenia dobry przewodnik napisany po polsku i dla Polaków. Autorka proponuje tu najpierw wycieczki w najbliższe okolice Cieplic, dopiero na końcu na Śnieżkę.

W 1881 A. Ostrowicz wydaje książkę o następującym tytule: Lądek w hrabstwie kłodzkiem w Szląsku. Podręcznik dla gości kąpielowch napisał dr Aleksander Ostrowicz - lekarz zdrojowy w Londeku, członek towarzystwa do wydawnictwa dzieł lekarskich polskich w Krakowie, dyrygent zakładu wodoleczniczego Thalheim. Miała ona 201 stron i 7 rozdziałów. Było to w sporej części tłumaczenie niemieckich wydawnictw o okolicy Lądka, ale sam opis miasta jest autorstwa Ostrowicza i jest to najlepsza część książki. Zakład Thalheim to obecnie Rybniczanka - Centralna Recepcja Zespołu Sanatoryjno-Wczasowego FWP przy ul. Paderewskiego 3-6, na rogu placu Partyzantów.

Podsumowanie

W punktach 13.1 – 12.5 podano tylko najbardziej znane polskie nazwiska i nie oznacza to, że do pozostałych uzdrowisk nasi rodacy nie przyjeżdżali. Wg ustaleń R. Kincla w 1. poł. XIX w. w uzdrowiskach sudeckich przebywało łącznie co najmniej 100 000 Polaków. Przyjeżdżają tu nie tylko bogaci (dla których taki wyjazd wynika bardziej z potrzeby poznawania obcych krajów niż ze względów zdrowotnych) ale nawet chłopi: w księgach kuracjuszy Szczawna, Cieplic i Dusznik można znaleźć rządców, młynarzy, kowali, arendarzy i Grossbauerów z Polski. Dopiero w latach 80. XIX w. liczba Polaków maleje i to z dwóch powodów: następuje rozwój uzdrowisk w Karpatach, rozgłos uzyskują Tatry, Gorgany i Czarnohora, a w Sudetach zaczyna się stopniowo coraz intensywniejsza akcja germanizacyjna: szydzi się z polskich turystów, przedrzeźnia się ich język, niszczy się polskie wpisy w księgach pamiątkowych. Jednak Polacy stanowią przez cały czas największy procent spośród cudzoziemców. Stąd aż do lat 30. XX w. zatrudniani są w uzdrowiskach lekarze ze znajomością języka polskiego. W latach 20. wiele instytucji zabiega o polskich turystów, nawołując do ułatwień celnych, dewizowych i komunikacyjnych.



Dodany dnia 21-11-2007 14:33
komentarzy: 0, wyświetleń : 3529
Komentarze Brak komentarzy.
Dodaj komentarz Zaloguj się żeby móc dodawać komentarze.
Oceny
Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.

Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.

Brak ocen.
Przetargi.pl i zamówienia publiczne
Turystyka - Wypoczynek - Wycieczki - Podróże - Travel - Noclegi - Urlop

Zdjęcia Karkonoszy Samotnia
Schronisko Samotnia

» Bufet na stacyjce Harra...
» Harrachov Centrum
» Mumlavska Bouda
» Harrachov Kapliczka
» Harrachov hotel
» Harrachov Stacja
» Zamarzniety jeep na sta...
» Zamarznięta para
» Samotnik
» Zima pod Szrenicą
» Filmy o Karkonoszach

Karkonosze
Zobacz
Logowanie
Login:
Hasło:
Zapamiętaj mnie
Przypomnij hasło

Zarejestruj się!
Użytkowników Online - gości online: 22
- zarejestrowanych: 331 / 0
- najnowszy: izer